رویکرد تعاملی

در این رویکرد که از گروه شیوه های فعال و مشارکتی است شاگردان به طور مستقیم در تولید دانش همکاری می کنند . امّا تفاوت اصلی این رویکرد با رویکرد اکتشافی این است که در این رویکرد سرآغاز تدریس ایده های دانش آموزان است . معلم از بچه ها می خواهد ایده های خود را درباره ی موضوع درس بیان کنند . امّا این ایده ها مورد تصحیح یا مقابله قرار نمی گیرند بلکه کودکان ایده هایشان را به کار می برند ، می آزمایند و تغییر می دهند و سرانجام آنچه رخ داده است را بررسی می کنند .

در مرحله ی نخست استخراج افکار و ایده ها معلم موقعیت مناسبی برای کشف و درگیر شدن فراهم می کند . این موقعیت می تواند با انجام یک فعالیت ناهمخوان ، یک بازی جالب آموزشی ، یک نمایش و یا حتی یک گفت و گوی پرحرارت درباره ی عنوان و تصویر عنوانی واحد درسی باشد . در این مرحله معلم راهنمایی نمی کند بلکه با پرسش های مناسب بچه ها را وامی دارد ایده های پشت سخن هایشان را یا « توضیح خواستن » ، « پذیرفتن » بیان کنند . معلم در مقابل پاسخ های بچه ها از واکنش های استفاده می کند . « ازدیگری پرسیدن » مرحله ی دوم ، گام بازسازی افکار نام گرفته است . در این گام معلم موقعیت هایی را فراهم می کند که بچه ها ایده هایشان را بیاز مایند و در معرفی شواهد تجربی و علمی قرار دهند . برای مثال ممکن است شاگردان تصور کنند مایع ها تنها بر اثر جوشیدن به گاز تبدیل می شوند . در این حالت آزمایش هایی مانند تبخیر آب در زمانی طولانی حتی در دمای پایین یا تبخیر الکل با ایجاد موقعیتی متضاد زمینه را برای تغییر این ایده ی نادرست فراهم می کند . در مرحله ی بازسازی ، ایده های مفید تقویت شده و گسترش می یابند (دامنه ی گسترده تری پیدا می کنند )، و ایده های نادرست هم دچار تغییر می شوند . معلم با پرسش هایی که مطرح می کند بچه ها را وامی دارد ایده ها و افکارشان را مستدل کنند .با این کار آن ها در می یابند یک ایده هنگامی با ارزش تر است که شواهد زیادتری از آن پشتیبانی کنند .

آخرین مرحله این مدل آموزشی ، استفاده از افکار و مرور تغییر آنهاست . معلم از بچه ها می خواهد برای ایده های مفیدشان نمونه هایی را ذکر کنند یا آنها را تشویق می کند ایده های تغییر یافته شان را برای توضیح زمینه های دیگر به کار ببرند . هنگامی که کودکان بتوانند ایده های تازه شان را با موفقیت تلقی خواهند کرد . « ایده های خودشان » در موارد جدیدی مورد استفاده قرار دهند آن ها را به عنوان مرور تغییر افکار طی یک گفت و گوی کلاسی به پرورش ایده ها و کسب نگرش های مفید علمی کمک می کند . این نوع مرورها باید شاگردمدار باشند و بین دانش آموزان رخ دهند . برخی این نوع بحث را گفت و گوهای بسکتبالی نامیده اند . در این گفت و گوها بچه ها متوجه می شونددیگران از دیدگاه های متفاوتی به موضوع نگاه کرده اند یا اینکه در مورد یک مسئله روش متفاوت به کار برده اند که با شواهد جور در می آید . این تجربه ها باعث پرورش تفکر واگرا در آن ها می شود .

؟ با بررسی کتاب های علوم دوره ی ابتدایی فعالیت هایی را بیابید که با شیوه های متفاوتی قابل انجام هستند .

یکی از مهم ترین وظیفه های معلم در رویکرد تعاملی طرح کردن پرسش های مناسب برای استخراج و پرورش ایده های شاگردان است . پرسش های معلم به بچه ها کمک می کند به کمک ایده هایشان پیش بینی کنند و سپس یک طرح تحقیق برای مقایسه ی شواهد به دست آمده از آزمایش ها با آنچه پیش بینی

کمک « ؟ چطور درستی گفته تان را نشان می دهید » : کرده اند ابداع کنند . معلم با پرسش هایی مانند می کند ایده های شاگردان واضح و قابل آزمون شوند . قانون طلای تدریس علوم این است که تا آن جا که ممکن است کودکان را در انجام کارها درگیر کنیم . البته در این جا ارائه مستقیم دانستنی ها و نمایش چیزها توسط آموزگار ، مراجعه ی کودکان به منابع ثانویه ی اطلاعات و … رخ می دهد ، امّا کودکان به طور فعال افکارشان را بیان می کنند ، آن ها را می آزمایند و تغییر می دهند . در رویکرد تعاملی بچه ها یاد می گیرند به طور گروهی کار کنند . یک کار گروهی خوب حاصل یک کوشش دسته جمعی است نه مجموعه ی کوشش های فردی گروهی از افراد که در کنار هم کار می کنند .

استفاده از فناوری اطلاعات در یک تدریس تعاملی

در مدل تعاملی نیز می توان از فناوری اطلاعات شامل چند رسانه ای ها ، بانک های اطلاعاتی و ارتباط های اینترنتی بهره گرفت . امّا به جای ارائه ی محتوای الکترونیکی به صورت منفعل ، دانش آموزان به طور فعال در تولید چند رسانه ای ها یا حتی محتوای تحت وب شرکت می کنند . می توان از گروه های دانش آموزی خواست با تقسیم کار با عنوان های گوناگون مانند مدیر تولید پروژه ، تایپیست ، گرافیست و … چند رسانه ای های مربوط به محتوای درس تهیه و آن را ارائه کنند .